Nơi đất cao, trời thấp thamtuonglam

Họ phú quý giữa mây mù   Nghề chạm bạc đã mang vinh hoa phú quý đến hụi họ Lù ở thôn Đông Chứ 1, xã Ngán Chiên, huyện Xín Mần. Và đến lượt mình, lớp lớp các đời con cháu nguyện “sinh nghề tử nghiệp” để trả ơn tiên sư cha.   Cả họ cùng làm một nghề  Đứng ở trọng tâm xã Ngán Chiên nhìn xuống, có thể thấy hàng chục đỉnh đồi, núi lớn nhỏ lô nhô xếp tầng lên nhau. Ông Xìn Đức Việt, Phó Chủ tịch UBND xã Ngán Chiên, khoe rằng, địa phương có hẳn một thôn toàn người giàu. Ông Việt đích thân dẫn phóng viên đến thôn Đông Chứ 1, nơi có hụi họ Lù sinh sống từ nhiều đời. Liên lạc ở Ngán Chiên rất tệ, chính yếu vẫn là đường đất, nhiều đoạn bị nước suối cắt ngang chưa có cầu, xe máy lao xuống là chết máy, phải nhờ (thuê) dân bản địa khênh qua. Vậy mà họ Lù ở thôn Đông Chứ 1 đã tự bỏ tiền làm   iphone 4s   một tuyến đường bê tông ra đến tận UBND xã. Tôi ghé vào ngôi nhà sàn khang trang trước hết được dựng bằng gỗ nghiến bào bóng nhoáng. Ông Lù Sào Tin (63 tuổi) dáng người thanh mảnh đang ngồi bên lò than hồng rực lửa, tay phải nắm một thanh sắt nhỏ gắn với khúc gỗ rỗng bịt kín hai đầu, hết kéo ra lại đẩy vào như người cầm cưa để tạo gió thổi than cháy nỏ; tay trái cầm chiếc kìm sắt kẹp một chén đất nung chứa những mảnh bạc vụn màu xám đục hơ trên lửa. Sau khi những mảnh bạc bị nung chảy, ông nâng chén lên trước ngực, phùng miệng lấy hơi rồi thổi bay lớp màng tro nổi lềnh bềnh trên bề mặt tạo ra những tia sáng như pháo bông đang cháy.   Các thành viên trong gia tộc họ Lù tự hào vì nghề truyền thống của gia đình   Người thợ chạm bạc lật một viên gạch đất đã khoét rãnh ở giữa, từ từ nghiêng chén rót bạc vào đó, trong nháy mắt, chất lỏng màu đỏ chuyển thành một thanh bạc thon như cây bút chì trắng muốt. Dội gáo nước cho hạ nhiệt, ông Tin cầm thanh bạc đặt lên một tảng sắt, cứ thế dùng búa nện thành một dây bạc dài thuồn thuột. “Từ dây bạc này, tôi có thể kéo thành sợi chỉ, sợi tóc nhờ tấm kẽm đục nhiều lỗ có kích cỡ khác nhau. Nhiều người học cả đời cũng không làm được kỹ thuật này đâu”, ông Tin khoe.   Ông Lù Sào Tin ghép các chi tiết bạc lại với nhau    Không để lỗi  Ông Tin bảo: "Thôn Đông Chứ 1 có 14 hộ thì quờ quạng đều là con cháu hụi họ Lù. Nghề chạm bạc đã có từ đời cụ nội   iphone 4s toàn quốc   tôi, đến lớp lớp các đời con cháu tiếp nối, ai cũng giữ nghiệp cha ông truyền lại". Những thành viên của hụi họ Lù ở Đông Chứ 1 vẫn tự hào rằng, ở đâu có người Nùng thì ở đó có sản phẩm trang sức của gia đình mình chế tác. Không chỉ dân buôn vàng bạc ở Hà Giang, mà các tỉnh lân cận như Tuyên Quang, Yên Bái, Cao Bằng, Lào Cai… cũng tìm đến đặt hàng. Người Nùng quan niệm, bạc là hiện thân của tình vĩnh cửu, nên chi, trong những đám cưới hỏi, trên người cô dâu có nhiều trang sức bằng bạc, từ chiếc khuy, đồng xu đính trên áo, đến bộ xà tích lúc lắc cạp quần, đôi lắc tay to như quai đồng hồ trên tay và 4 - 5 chiếc dây chuyền to nhỏ với những hình thù khác nhau lủng lẳng trước ngực… Mỗi họa tiết đều mang một ý nghĩa riêng, diễn tả văn hóa của người Nùng từ nếp nghĩ đến sinh hoạt đời thường. Thí dụ, chim bồ câu tượng trưng cho khát vọng hòa bình; rồng - phượng tượng trưng cho cuộc sống vợ chồng hạnh phúc; đồng tiền tả hoài vọng đổi đời và những dây chuyền ghép từ những sực nức là hiện thân của tinh thần gắn kết cộng đồng… Ông Tin cho biết, một bộ trang sức của cô dâu phải mất từ 1 - 1,5 kg bạc trắng, tùy vào điều kiện của mỗi gia đình. Và đó cũng là số tiền mà nhà gái thách cưới nhà trai. “Đồ   ipad mini 4g hà nội   trang sức của họ tôi là thứ hàng độc nhất vô nhị, chẳng ai có thể nhái được. Bởi chúng tôi được tiên sư cha truyền lại hàng trăm khuôn đúc mang hình thù khác nhau, tinh xảo đến mức nhiều chi tiết phải soi kính lúp mới nhìn thấy. Và khoảng 90% họa tiết được đục, uấn, giũa, cắt và hàn… bằng tay. Có những đồ trang sức, chỉ cần lỗi một họa tiết, chúng tôi sẵn sàng đập bỏ và nung lại, tuyệt đối không bán hàng lỗi. Trong lề luật nghề nghiệp của dòng tộc quy định không ai được uống rượu trước và trong giờ làm việc”, ông Tin tiết lộ.   Họ   iphone 4s giá rẻ   Lù ở thôn Đông Chứ được thừa hưởng bộ khuôn đúc bạc quý tổ tiên để lại   Có nhẽ, vì cảm mến tính tẳn mẳn và cầu toàn đầy nghĩa vụ đối với từng sản phẩm của thợ kim hoàn họ Lù mà người ta ưng ý vượt bao ngọn đồi, quả núi tìm đến vùng đất giữa mây mù đặt hàng. Tiền nong, sang giàu được sinh ra từ đó. Vào ngày mồng 1 hàng tháng, hụi họ Lù lại giết lợn béo, dê đực, gà, ngan, ngỗng… bày mâm cao cỗ đầy gặp mặt các thành viên. Nếu nhìn thấy cuộc sống no đủ ấy, có nhẽ nhiều gia đình ở phố thị cũng thấy buồn.  Mong ước một làng nghề  Nghề chạm bạc đã mang vinh hoa cho những người thợ kim hoàn họ Lù, nhưng để tạo ra những món đồ trang sức tinh xảo đến từng chi tiết nhỏ hơn cả hạt cát, lóng lánh ánh kim, họ đã cần lao mệt nhọc đến đổ mồ hôi, sôi nước mắt.   Bạc là vật trang trí bắt mắt nhất trong y phục của cô gái người Nùng   Ông Tin san sớt: Muốn nung những mảnh bạc vụn tan chảy và đổ thành một khối để chế tạo, người chạm bạc phải có được những hòn than cháy nỏ, lâu tàn và sinh nhiệt cao. Ở dưới xuôi, người ta dễ dàng mua than đá với giá bọt bèo, nhưng Ngán Chiên là xã “cùng trời”, đường đi hiểm trở, chuyển vận than lên để làm thì sạt nghiệp. Sống trên núi, cố nhiên phải lấy củi đốt than, nhưng chỉ những cây   ipad mini 16gb 4g toàn quốc giá rẻ   gỗ cứng mọc tít trên đỉnh Chiêu Lầu Thi cao hơn 2.000 m mới tạo ra chất than thượng hạng để nung bạc. Vào mùa hạ, trang sức bán chậm, khi màng tang còn trốn sau đỉnh núi, ông Tin và người con trai Lù Văn Chưởng lại lục tục dậy, đeo trên người lủng lẳng cơm nắm, dao dựa, bạt ni lông… leo qua những con dốc dựng ngược lên đỉnh núi tìm cây chết khô xếp lại thành đống, sau đó đốt cháy thành than. Vì đường sá xa xôi, hai bố con phải lợp lều ngủ lại giữa rừng chờ sáng hôm sau đúc than vào bao tải vác xuống núi. Chuyện trượt chân ngã tóe máu là chuyện thường.   Với những người thợ chạm bạc ở thôn Đông Chứ 1, 24 giờ một ngày là quá ít. Bởi “làm bừa, làm ẩu để kiếm tiền là bất nhân, bất hiếu với thánh sư bao đời giữ giàng, phát triển nghề; giao hàng chậm là bất tín với khách hàng”. Bởi vậy, họ bắt đầu công việc trước bình minh và chỉ ngừng tay khi ánh trăng đã vượt lên đỉnh núi cao nhất.      Ông Tin và tuốt thành viên trong gia tộc họ Lù vẫn ngày ngày chờ đợi chốc lát được treo tấm bảng ghi dòng chữ “Làng nghề chạm bạc Đông Chứ 1" trước cổng thôn. Và, mong mỏi ấy sắp trở nên hiện thực khi chính quyền xã Ngán Chiên đang dốc sức hoàn thiện những thủ tục chung cuộc để công nhận làng nghề chạm bạc tại địa phương.